[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 483: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 112: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/bbcode.php on line 112: preg_replace(): The /e modifier is no longer supported, use preg_replace_callback instead
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/functions.php on line 4505: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /includes/functions.php:3706)
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/functions.php on line 4507: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /includes/functions.php:3706)
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/functions.php on line 4508: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /includes/functions.php:3706)
[phpBB Debug] PHP Notice: in file /includes/functions.php on line 4509: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /includes/functions.php:3706)
İntellektual Gənclər Klubu • View topic - Şah İsmayıl Xətai

Şah İsmayıl Xətai

Tarix, etnogenez, coğrafiya...

Moderators: sakit Ali, KiPLiot, Nigar_Yasinova

Şah İsmayıl Xətai

Postby Turan_Mücahidi » 13 Dec 2010, 22:40

Hələ də tarixçilər arasında Şah İsmayıl Xətayinin türk dünyasında tutduğu mövqe mübahisəlidir.Oxuduğum bir məqalə isə daha çox diqqətimi çəkdi.Hər-halda forum istifadəçlərinin də rəyini bilmək maraqlı olardı:

Nədən türk-islam tarixində türk dili və kimliyi aşağılanmışdır?

Türk tarixine ümumi olaraq baxdığımızda ulusal kimlik açısından bir tek Göytürkler döneminin milli heysiyetine bütün türk-islam tarixi eşit deyildir. Göytürkler zamanında xaqan öz xalqına “ey türk ulusu!” deye xitab edir, lakin bütün türk-islam tarixinde bu şekilde bir xitabete rastlanmamaqdayıq. Türk-islam tarixinde türkler ereb-fars milliyetçiliyi merkezli islam anlayışına yem edilmişler. Hetta bu gün varlıqları ile öyündüyümüz Kitabi Dede Qorqud kimi yapıtların da tarixde qalması türk dövletlerinin istekleri üzerine olmamışdır. Qerb ölkelerinde bilime olan sayqının baş qaldırısı ile bezi eserlerimiz tarixde qalmışdır. Çünkü Selcuq dövletinin “Türk köpekler şehere girdiklerinde farsca hürürler”, Osmanlı yobazlarının “Etraki bi idrak-idraksız türkler”, Sefevi qatilliyinin “Ermeni ve gürcü severlik” projeleri türk kimliyinin yükselişine daima engel olmuşdur. Türk-islam tarixinde türkcenin yerini XIV esr tarixçisi Aşıq Paşazade bu misralarla müeyyen edir:
“Türk diline kimsene baxmaz idi
Türklere hergiz könül axmaz idi”

Lakin Aşıq Paşazade de sadece mövcud gerçekliyi söylemiş ve türkçeni aşağılayan ideolojinin neden ibaret olduğu haqda heç bir şey söylememişdir. Böyük ehtimala göre Aşıq Paşazade canından qorxduğu üçün bu gedişatın arxasındakı ideolojiye toxunmamışdır. Çünkü peyqember adına saxta hedis uydurub türkceni aşağılayıb erebçilik eden qurumların elinde siyasi, herbi ve iqtisadi güc mövcud idi. Bu qurumlar ereb milliyetçiliyi merkezli islam anlayışına qarşı çıxan insanları mehv etmek üçün bütün imkanlara sahib idiler.

Eger Ziya Göyalp “Türkçülük ideyası Rusiya istilasında olan türklerde doğdu”- deyirse, bunun tarixi sebebi vardır. Çünkü Rus dövletinin “Cennetin dili ereb dilidir” kimi politikası yox idi. Bu üzden de türkçeler Rusiyada medeniyet dili olmağa özen gösterdi. Resulzade, tarixdeki bu qorxunc antitürk süreci bu şekilde anladar: “Türkler milli sitemi öz cinsinden, öz soyundan gördükleri üçün nefsi müdafie (özünü qoruma) duyğusunu itirmişler.” Eslinde ne Resulzade, ne Ziya Göyalp olayların neden bu şekilde gelişmesinin sebeblerini derinlikleri ile anlaya ve anlada bilmemişler. Böyük ehtimala göre ya o zamankı bilgi eksikliyi, ya da onların din meselesine gerçek sekular zehniyetden baxa bilmemeleri buna engel olmuşdur. Çünkü gerçek olan budur ki, 1000 illik din merkezli dövlet anlayışına qarşı derin sekular tecrübe mövcud deyildi. Sekularizmin siyasi, hüquqi, felsefi anlamları onlar üçün sadece bir xeberden ibaret idi. Onların bildikleri dillerde sekularizmin mezmunu haqqında geniş bilgi yox idi. Heç bir türkçede, hetta erebcede ve farscada da sekularizm haqqında qısacıq bilgi de mövcud deyildi. Fransada oxuyan Osmanlı gencleri de bu defe fransızca yazırdılar, çünkü Osmanlı dili deye saxta bir dil heç bir modern edebi ve felsefi eserlerin yazılması üçün uyğun deyildi, diger terefden de Osmanlı ölkesinde kitab oxuma kültürü yox idi, kitab oxunmayan ölkede senet adamı teqdir görmez, teqdirin olmadığı yerde de teqdim olmaz. Göyalp ve Resulzade kimi o zamanın böyük şexsiyetleri türklerin neden kendi dillerine bu qeder sayqısız davrandıqlarının sebebini ya bilmişler, ancaq mövcud dini basqıya göre yazmamış, yaza bilmemişler, ya da ümumiyetle olayın tarixi, sosiolojik terefinden xebersiz olmuşlar. Menim qenaetime göre ikinci amil daha keçerlidir. Yeni onlar da bu hadisenin felsefesini derinliyi ile bilmemişler. Durum böyle ise bu sualın cavabını olayların arxasında duran ideolojileri analiz ederek nece tapa bilerik?
***
Türk-islam tarixi bilgi axarı oluşdurmamışdır. Türk-islam tarixi inanc axarından ibaretdir, hem de mahiyeti belli olmayan inanc. Türkler islama bilgi planında iman getirmemişler. Çünkü ereb dilini bilmemişler ve ereb dilinden de heç bir önemli eser ne Türkceye tercüme edilmiş, ne de önemli bir eser ve dini tefsir türk dilinde yazılmışdır. Bu hadisenin en zeif sebebi Türklerin şeher heyatından mehrum olmaları olmuşdur. Türklerin yaşadığı coğrafiyalar xaos iqliminden ibaret olmuşdur ve illik ortalama yağmurun miqdarı 15-35 cm arasında olmuşdur. Bu miqdar Avropada 150-200cm arasındadır. Xaos coğrafiyasının quraqlığından yoğrulan özellikler şüurlara yansımışdır. Türklerin bilgi planında islama iman getirmemeleri ister-istemez kor-korane inancı doğurmuşdur. Bu kor-korane inancdan faydalanan ereb milliyetçiliyi merkezli islam anlayışı ve Sefevi qatilliyinden başlayaraq fars milliyetçiliyi merkez islam anlayışı türk dilini ve türk ulusunu öz amacları doğrultusunda kullanmışlar. Siyasileşen heç bir inancda xoşgörü olmamışdır. Özellikle Emevi, Abbasi, Osmanlı, Sefevi imperatorluqlarının siyasi ideologiyası halına gelen islam şiddet ve savaş inancı şekline dönüşmüşdür. Bu üzden de şeyx-ül islamların fetvaları ile davranan bu dövletler islam adı altında ortaya çıxan fetvaları heyata keçirmekde çox qeddar ve qatilce davranırdılar. Bu baxımdan beşerin en bedbext ve qanlı tarixi inanclar arası savaşlarda tökülen qanlardan ibaret olmuşdur.
Hz. Mehemmed peyqember vefat etdikden sonra islam bir çox mezheblere bölünmüşdür. Lakin qenimet uğruna geden savaşlar, savaşlar ve qesbkarlıqlar yolu ile zenginleşmek hedefi keçici olsa da bu mezhebleri birleşdire bilmişdir. Ne zaman ki, qenimet ve zenginleşme uğruna geden savaşlar durmuşsa mezheblerin bir-birini parçalaması olayı ortaya çıxmışdır. Hetta bu gün de meselen 21 ereb dövletinin olması tesadüfi deyildir, çünkü güclenen batı qarşısında qenimet uğruna cehad felsefesi tarixe gömülmüşdür.
Peyqemberin vefatından sonra ereb müselmanlar Quranın siyasi işler üçün yeterli olmadığı qenaetine vardıqları üçün, peyqemberin de davranış ve söylemklerinden (hedislerinden) faydalanmaq fikrine düşdüler. Ele bu zamandan etibaren de peyqember adına minlerce hedis uyduruldu. Xarici siyasetinde mevalilik (sahibi olan) prinsiple davranan ereb dövletleri ereb olmayanlara ikinci dereceli insan kimi baxırdılar. Onlara mevali deyirdiler. Yeni özlerini onların velisi (sahibi) sayırdılar. Erebler bu siyasetlerine tanrısal meşruiyet (leqallıq) qazandırmaq üçün peyqember adına uydurulan hedislere ehtiyac duyurdular. Ereb milliyetçiliyi merkezli siyasi islam milletlerin dillerini silib onları erebleşdirmek üçün inandırıcı hedisler uydurmağı belli qurumlar vasitesi ile gerçekleşdirdiler. Özellikle bu ortamda Türklerin asimilasionu nezerde tutulurdu, çünkü hem en tehlükeli ulus türkler idi, hem savaşqanlıq istedadları dolayısı ile ereb milliyetçiliyi merkezli siyasi islama yararlı olacaq en uyğun millet de türkler idi. Erebler bu siyasetlerinde çetinlikle rastlanmırdılar, çünkü kor-korane islama inanan türkler peyqember adına uydurulan hedislere çox rahat inanırdılar. Türkler, hetta ereblerin söyüşlerini de bezen quran ayesi ve hedis olaraq sanmışlar. Çünkü ereb dilinin qazandığı saxta qüdsiyyet bu imkanı ve psikologiyanı yaratmışdı. (yeri gelmişken bu durumu anladan bir gülmeceni demek tam yerinde olar: Bir gün bir türk hecce Mekkeye gedir. Şeytana daş atma merasiminde bir erebin elinden daş çıxıb deyir ağ kefene bürünmüş başı dibden qırxılmış türkün başına. Türk dönüb erebe esebi şekilde ağzından çıxıan söyüşleri deyir. Ereb de eyni şekilde türke en çirkin söyüşleri verir. Bu zaman türk heyret içinde dönüb arxadaşına deyir ki: Siz bu geri zekalı erebe baxın! Men bunun var-yoxunu söyürem, o da mene Quran oxuyur!) İşte bu şekilde ereb dilinin tarixde qazandığı “müqeddes” statusundan dolayı ereb dilinde söylenen islama aid olmayan ereb kültürü de türkler terefinden qebul görmüşdür. Bu üzden de tarix boyu türkler heç bir zaman müselman ola bilmemişler, çünkü erebceni anlaya bilmemişler. İslam türkler üçün bir inşa deyil, bir xeberden ibaret olmuşdur. Bu xeberin de mezmununu ereb kimliyi doldurmuşdur.
Türk diline başladılan saldırı bele bir ortamda meydana çıxmışdır. Ereb milliyetçiliyi peyqember adına “cennetde konuşulan dil erebce olacaqdır” deye hedis uydurmuşdur. Heç bir araşdırma aparmadan, bu hedisin doğruluğuna şübhe etmeyi heç ağlına getirmeyen türkler de derhal öz adlarını erebleşdirmeye başlamışlar. Türk dilini de ereb dilinin sayesinde cennet dili etme inancı türkcenin süretli şekilde erebleşmesine yol açmışdır. Hetta Osmanlı yobazlığının uydurduğu osmanlıca adında saxta dil de bu inanc esasında ortaya çıxmışdır. Bilindiyi kimi osmanlıcanın merkezinde duran ereb dilidir. Daha doğrusu osmanlıca türkceden ve farscadan etkilenmiş ereb dilidir. Tarixe gömüldükleri ana qeder islamı anlamayan, sadece ereb qafalı şeyx-ül islamların fetvaları üzerine türkleri tarixe gömmeye çalışan Osmanlı yobazlığı bir kere de olsun hedislerin üzerine araşdırma yapdırmağı ağlına getirmedi. Bir halda ki, peyqemberin “görseniz menim söylediklerimle Quran arasında ziddiyet var, menim söylediyimi unudun”- dediyi bir çox möteber qaynaqlarda keçmişdir. Peyqemberin adına söylenen erebcenin cennet dili olacağı hedisi de Quranla tam ziddiyet teşkil edir. Çünkü Quranda bir neçe yerde o cümleden Hücerat suresinin 13-cü ayesinde diger milletlerin varlığı Tanrısal irade esasında olduğu vurğulanır. Milletleri ferqlendiren ise yalnız onların dilidir. Ayrıca Quranın heç bir yerinde cennetin dilinin erebce olacağı haqda bilgi mövcud deyildir. En önemlisi ise Quran israrla söyleyir ki, peyqember her şeyi bilmir, her şeyi bilen Tanrıdır. Hetta Quranda Tanrı peyqembere xitaben deyir ki: “Senden ruh haqqında sual soruşsalar, de ki, bu haqda mene bilgi verilmemişdir.” Peyqember özü de israrla “Men de sizin kimi bir insanam” deyirdi. Eger durum beledirse peyqember cennet dilinin erebce olacağını hardan bilmişdir? Eger bu bilgi ona Tanrı qatından verilmişse, o zaman Quranda da keçmeli idi, çünkü peyqembere Tanrı terefinden verilen bütün bilgiler ayeler şeklinde Quranda mövcuddur. Cennet-cehennem mövzusunun hem de ruhla ilgili olduğu belidir, çünkü diriş olacaqsa cismen ve ruhen olmalıdır. Eger ruh haqqında peyqembere bilgi verilmemişse, o zaman peyqember cennetdeki ruhların danışacaqları dilin erebce olacağını hardan bilmişdir. Bu kimi suallarla bu hedisin saxta olduğunu belli etmek mümkündür. Ancaq siyasi islam belli zamanlarda “hikmetden sual olunmaz!” adı altında bele sual edenlerin başlarını qoparmış, düşünceleri susdurmuşdur. Bu kimi saxta hedislerin etkisi altında qalan Osmanlı yobazı Sultan Hemid XX esrin başlarında Seyid Cemaleddin Efqaninin telqinleri ile erebceni dövlet dili olaraq duyurmaq isteyirdi. Ancaq artıq türkçüler güclenmişdiler ve bu kimi yobazlığa “def ol!” deyecek gücde idiler. Osmanlı sarayından bir yarpaq türkçe eser miras qalmadı. Bu kimi saxta hedisleri uyduranlar, hetta Ademin de erebce konuşduğu haqda revayetler neql edib, türkleri inandıra bilmişdiler. Bu gün Türkiyede bir cereyan olaraq davam eden Osmanlı heyranlığı irtica yene de bu saxta hedisilerin etkisi altında qalaraq hem Türk Dil Qurumu ile alay edirler, hem de osmanlıcalıq propaqandası yapırlar. Ancaq bütün bu yobazlıq ve saxtakarlıqlar Atatürk adında böyük bir irade, fövqel-insan terefinden tarixin mezarlığına gömülmüşdür.
***
Türk dilinin ikinci sıxışdırılma evresi Sefevi dövletinin quruluşu ile başlamışdır. Nedense Quzey Azerbaycanda heç bir qaynağa dayanmayaraq Sefevi zamanında Türkcenin dövlet dili olduğu inancı ortaya atılmışdır. Böyük ehtimala göre bu yalanı uyduran rus stratejistleri olmuşdur. Çünkü ruslar Sefeviliyin türklüyü ve islamın bütünlüyünü parçlayan en etkili amil olduğunu yaxşı bilmiş olmalılar ki, bu yalanı uydursunlar. Klasik dövlet türlerinde ana yasa din kökenli idi ve orada dövletin resmi dilinin ne olduğuna heç bir merhelede deyinilmemişdir. Sefevi dövletinin quruluşunda azerilerin neinki rolu olmamış, hetta Şah İsmayılın töretdiyi qetlamlara Azerbaycan daha çox direnmişdir. Bu sebebden de Azerbaycanın Şirvan menteqesinde sözün gerçek anlamında Şah İsmayıl soyqırım töretmişdir. Sefevi dövletinin quruluşu ile azericenin üzerine fars milliyetçiliyi merkezli derin ideoloji sermaye yatırıldı. Sefevi ideologiyası azericenin bağlarını Anadolu ve türküstanla qopardı. Belelikle de azericenin iç dünya görüşü fars dili yönümlü olaraq deyişmeye başladı. İşin çox maraqlı terefi budur ki, bugünkü Azerbaycan edebi dili Sefevi ideologiyasının toxunmadığı Şirvan bölgesi esas alınaraq yapılanmışdır. Şirvan, Şah İsmayılın ve onun qatil töremelerinin şieleşdirme politikasına teslim olmadı. Sefeviliyin tam qalib oldduğu Güney Azerbaycanda ise türk dili demek olar ki, çokmüş içi boşaldılmışdır.

Şah İsmayılın şair olduğu da şübhelidir. Çünkü tarixi verilerin verdiyi bilgilere göre İsmayıl 5 yaşından Gilanın (türklerin yaşamadığı ormanlıqlar) yaşamışdır. Yeni tam 10 il fars bölgesinde yaşayan İsmayıl Türk dilini bu qeder derinliyi ile fars mühitinde nece öyrenmişdir. Türkiyede “Xetailer” adında kitabı oxuduğum zaman gördüm ki, 500-e yaxın Xatai adında şair olmuş. Anlaşılan budur ki, o zamankı Qızılbaş ozanlarının şeirlerini Xatai adına çıxıb, sonra da bu şeirlerin sahibleri ozanları mehv etmişler. Çünkü Şah İsmayl başına tac qoyarken 12 cümleden ibaret olan bir andiçme metnini oxuyur. 14 yaşında bir uşağın fars milliyetçiliyi merkezli bu qeder geniş bilgi içeren teksti yaza bilmesi inanılır deyildir. Fars milliyetçiliyi merkezli şie Şah İsmayılı yetişdiridiyi kimi o andiçme metnini de yazıb ona oxutmuşlar.

Sefevi dövletinin quruluşu ile Azerbaycan Türkcesinin bağları Türküstan ve Anadoludan qopub ve fars dili qarşısında savunmasız qaldı. Sefeviyet bir gelenek halına gelib her terefi sardıqdan sonra farscanın çiçeklenme ve türkçenin çökme süreci başlamışdır. Bu sürec bugün de bütün süreti ile davam etmekdedir.

Fiqh (islam hüququ) kitabı yox idi siyasileşen Eleviliyin. Bu üzden de Şieleşen Elevilik Sefevi sarayından süretle uzaqlaşdırılıdı ve Livanda acından ölen Meclisi kimi şie feqihleri (şie alimler) Şah İsmayılın deveti üzerine Tebrize devet edilib Azerbaycan xalqının hesabına zengin din xadimlerine, feodallara dönüşdüler. Ayrıca onların islamla ilişkisi olmayan yazdıqları risalelerle Azerbaycan xalqının zehniyeti qaranlıqlara gömülürdü. Hele de Sefeviler terefinden qaranlıqlara gömülmüş bu zehniyetler aydınlanmamışlar. Sefevi cehaleti dilimize ele zerbe vurmuşdur ki, bu gün Güney Azerbaycanda milli haqlarımızı savunan insanlar bele, öz ana dillerinde bir mensur metn yaza bilmirler. Çünkü Sefevilerle deyişen dil içi dünya görüşü fars kimi düşünmeyi ve fars kimi yazmağı türklerde bir alışqanlıq halına getirmişdir. Anlaşıldığı kimi Sefevilik sadece islamı saxtalaşdırıb, sapdıraraq onu zencirvurma, başyarma, sinevurma ile mehdudlaşdırmamış, hem de türk dilinin öz kökü ve öz yapısı üzerinde gelişmesini engelleyen bir fars milliyetçili projesi kimi ortaya çıxmış ve neticelenmişdir.
Emir Teymur bütün xatirelerini Türk dilinde yazmışdı. Emir Teymur zamanından başlayaraq türk dilinde yazma geleneyi Türküstanda yerine oturmuşdu. Bu geleneyin en erdemli bilim adamı Elişir Nevai olmuşdur. Nevai müqayiseli dilçilik elmi esasında türkcenin farscadan ne qeder üstün olduğunu elmi metodlarla isbatlamışdı. Şah İsmayıl Sefevi Türküstanda türkce yazma enenesine son verdi ve Emir Teymur zamanından o döneme qeder yazılmış eserleri Sünni edebiyatıdır deye, yasaqladı. Hetta Mövlana Celaleddin Ruminin eserleri farsca olmasına baxmayaraq Sefeviler döneminde yasaqlanmışdı. Anlaşıldığı kimi Sefevilik islam, türk ve insanlıq tarixinde qorxunc cehalet ve yalanlar dönemi kimi ortaya çıxmış, türk ulusunun varlığına ve bağrına qılınc kimi saplanmışdır. Sünni Osmanlının antitezi olan şie Sefevilik mahiyet etibarı ile her ikisi de türkcenin düşmenleri olmuşlar. Osmnalılıq türkceni erebleşdirererk ve Sefevilik ise türkceni farslaşdıraraq “cennet” dili etmek istemişler. Çünkü fars milliyetçiliyi merkezli islam anlayışı varlığı şübheli olan Selman Farsi kimi şexslerin timsalında cennet dilinin farsca olacağı ile bağlı hedisler uydurmuşlar.
***
Bugün türk dilinin gelişmesi qarşısında sadece, fars şovinizmi ve diger bu kimi engeller mövcud deyildir. Osmanlıcılıq, Sefeviçilik kimi etkenklerden tarixdenm qaynaqlanan en böyük engellerdir. Bu engeller hem türkcelerin yazqısını, hem de türk insanının zehnini qorxunc qaranlıqlara gömmekdedir. Bu nedenle de Türkçelerin gelişmesi ve türk insanının aydınlanması üçün bu qaranlıq tarixle qürur duymaq yerine onunla bilgi planında savaşmaq ve günümüze, heyatımıza müdaxile etmesini engellemek lazımdır.

Güntay Gəncalp
User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

Re: Şah İsmayıl Xətai

Postby KiPLiot » 14 Dec 2010, 10:09

Bu yazida yeni hec ne yoxdur, sadece muellif oz emosionalligini elave edib. Sovet dovrunde butun esas sovet xalqlari ucun saxta tarix yazildigi melumdur, bu gun bizim oyrendiyimiz Azerbaycan tarixi sovet dovrunun mehsuludur. Qafqazdaki qedim dovletler azerbaycanlilar, ermeniler ve gurculer arasinda hansisa prinsipe gore bolusdurulmusdu. Halbuki o dovletlerin yazili menbeleri yoxdur ve onlar haqqindaki tesevvurler ya ecnebi, ya da sonraki dovrlerin muellifleri terefinden formalawib.

"Sefevi dovleti" anlayiwi bizim tarix dersliklerinden bawqa hec yanda rast gelinmir. Sefeviler Iranda hakimiyyetde olmus coxsayli sulalelerden birinin adidir, niye gorese Pehlevilerin hakimiyyetde oldugu dovru Pehleviler dovleti ve ya Qacarlarin hakimiyyet dovrunu Qacarlar dovleti adlandirmiriq. Son 3 min ilde movcud olan bu dovletin qerbdeki adi Persia ve ya yeni adi ile Irandir. Sadece turk menseli olduqlari ucun Sefevilere Azerbaycanda regbet var. Halbuki Osmanlinin ve Turkiyenin tarixinde en qeddar duwmenlerden biri kimi qebul olunur.

Sefevilerin 16-ci esredek Azerbaycanda ve umumilikde Iranda hakim olan sunniliyi aradan qaldirmaq ucun toretdiyi qetliamlar haqqinda orta mekteb dersliklerinde deyesen hec ne yazilmir. Shah Ismayilin shexsi qeddarligina bir numune kimi Sheybani xanin bawinin derisini soydurub, qizil suyuna cekerek Sultan Selime gondermesini misal cekmek olar. Medeni dunya ile elaqeleri olmayan bir insanin wair olma ehtimali heqiqeten de real gorunmur.

Bir de muellif qeyd etmeyi unudub ki, Teymurun hakimiyyet dovru dovlet iwlerinde farslarin one cekilmesi ile xarakterize olunur. Nece ki, monqollar cinlilere dovlet iwlerini hevale etmiwdiler, elece de sonraki turk dovletleri siyasetde farslarin yardimindan istifade edirdiler. Osmanli bu baximdan en musteqil dovlet sayila biler, cunki dovlet iwlerine kenar milletleri buraxmayib.


User avatar
KiPLiot
Birinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1951
Joined: 01 Jun 2006, 18:26
Location: Nowhereland

Re: Şah İsmayıl Xətai

Postby Turan_Mücahidi » 16 Dec 2010, 21:44

User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

Re: Şah İsmayıl Xətai

Postby KiPLiot » 17 Dec 2010, 00:21



User avatar
KiPLiot
Birinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1951
Joined: 01 Jun 2006, 18:26
Location: Nowhereland


Return to Tarixi-Nadir

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron