Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Tarix, etnogenez, coğrafiya...

Moderators: sakit Ali, KiPLiot, Nigar_Yasinova

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby Turan_Mücahidi » 15 Apr 2010, 07:47

NICO_R wrote:alınmır, düz gəlmir... lap dərinə getsək ən çətin vəziyyətdə olan bizik... Türkiyədəkilər türk, Qırğızıstan qırğız, Türkmənistan türkmən... bizdə alınmır... azəri sözü mənim də xoşuma gəlmir. mən azərbaycanlı anlayışından daha çox istifadə eliyirəm ama bunun da öz mənfilikləri var bilirəm. türk deyəndə isə bir qayda olaraq Türkiyə türkləri anlaşılır, bu da faktdı... milliyətini beynəlxalq aləmdə türk olaraq tanıtsan heç kim Azərbaycan haqqında düşünməyəcək belə və sənə sənin dilində müraciət edirmiş kimi yazacaqlar "nasılsın"... Azərbaycan türkü anlayışı da həmçinin yanlış anlaşılma yaradacaq. məsələn İtaliya azərbaycanlısı kimi, elə başa düşəcəklər ki, əsli Türkiyədəndi, Azərbaycanda yaşıyır. biz artıq özümüzü tanıtmalıyıq, xüsusiləşməliyik...


Məncə bizə elə "Türkiyədəndi Azərbaycanda yaşayır" kimi baxmalararı - məhz özümüzə "azərbaycanlı" ifadəsinin qoyulması ilə bağlıdı."Azərbaycanlı" xalq ola bilər(əslində Azərbaycan xalqı olmalıdı), amma millət türk,ləzgi,talış və s.XX əsrin əvvəllərində Türkiyədə olan türklərə - Osmanlı türkü yaxud da Anadolu türkü deyirdilər.Ancaq bizə sırf türk və yaxud da tatar deyirdilər.Gərək ilk növbədə fikri mücadilə aparılsın.Mən şəxsən ətrafımda deyirəm ki mən türkəm - özü də Azərbaycan türkü.

Qeyd: Bir də onu da deyim ki Kərkükdə yaşayan türklərə də türkmən deyirlər,bu da elə əslində türk mənasını verir...
User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby TURANLI » 15 Apr 2010, 11:53

10egin.livejournal.com/3444.html
User avatar
TURANLI
İkinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1466
Joined: 29 Mar 2008, 10:58
Location: Qaraçuxur-Dəlixana

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby Turan_Mücahidi » 15 Apr 2010, 20:08

TURANLI wrote:10egin.livejournal.com/3444.html


Aqşin müəllim, məqaləyə görə təşəkkürlər.Amma bu məqalədə axtardığım cavablardan daha çox axtaracağım cavabların sayını çoxaldan suallarla qarşılaşdım.
. Hazırda isə həm hüquq, həm də faktiki cəhətdən mövcud olan bir reallıq var: «Azərbaycanlı» - Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Bu anlayışın digər aspektlərə istifadə edilməsi isə yolverilməzdir.


Sizin də dediyniz kimi Konstitusiya müəyyən edir ki Azərbaycan xalqı yalnız Azərbaycan Respublikasında yaşayanlara şamil olunmur.Azərbaycan dilinin qrammatikasına görə "Azərbaycanlı" sözündəki "lı" sonluğu isə coğrafi anlayışı ehtiva edir.Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarının "Azərbaycanlı" adlandırılmasında ziddiyətlər mövcuddur.

Qeyd: Azərbaycanlı adını etnosa bağlayanlara bir cavabım var: "Unutmayın ki 30.000 erməni də azərbaycanlıdır..."
User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby ANTI » 15 Apr 2010, 23:55

Vaxtilə, bu mövzuda qızğın mübahisə etdiyim şəxslə indi eyni komandada oynadığım üçün, üstəlik o kapitan olduğu üçün bir daha bu mövzuya qayıtmaq istəməzdim. :P
Amma deyim də, mən yenə də öz fikrimin üstündə dururam. "Azərbaycanlı" sözü bir millət adı kimi qətiyyən uyğun deyil. Və mən yenə də "TÜRK" və ya "AZƏRBAYCAN TÜRKÜ" ifadələrindən birini daha doğru və həqiqətə uyğun hesab edirəm.
P.S. Bu o demək idi ki, "İstiqlal" komandasında DEMOKRATİYA var. :grin:
User avatar
ANTI
Miçman
 
Posts: 134
Joined: 24 Jun 2009, 19:13
Location: BAKU

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby KiPLiot » 16 Apr 2010, 00:10

Vikipediyadaki muzakirelerin birinde yazdigim bu fikirleri burda da paylashmaq isterdim:

Təsəvvür edək ki, qazax, qırğız, tatar, özbək, qaqauz, azərbaycanlı və s. çoxsaylı türk xalqlarının hamısı özünə türk deməyə başlayır. Bu halda belə çıxmayacaqmı ki, eyni xalqın 50-dən artıq dili, ondan da artıq fərqli adət və ənənəsi var? Üstəlik nəzərə alın ki, onların heç birinin özünü türk adlandırmaq haqqı digərininkindən az deyil və bəlkə də artıqdır. Məncə belə bir məsələnin müzakirəsi məsələyə yalnız dar çərçivədə baxan qatı millətçilər üçün məqbuldur. Dünyaya baxın, hazırda argentinalı və venesuelalı özünü ispan, avstriyalı özünü alman adlandırmır və adlandırmaz da, çünki onun öz dövləti var və o öz milli kimliyini artıq bu dövlətlə eyniləşdirir, baxmayaraq ki, ispan və ya alman dilində danışır. "Dünyada hansısa dilin coğrafi məkana görə adlandırıldığını göstərmək mümkün deyil" deyənlər "Ukrayna dili" və ya "Çin dili" ifadələrini eşitməyiblər?
Mors Certa, Vita Incerta!

Tərcüməsi:Ölüm qaçılmazdır, həyat qeyri-müəyyən.
User avatar
KiPLiot
Birinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1951
Joined: 01 Jun 2006, 18:26
Location: Nowhereland

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby ANTI » 16 Apr 2010, 00:18

KiPLiot wrote:Vikipediyadaki muzakirelerin birinde yazdigim bu fikirleri burda da paylashmaq isterdim:

Təsəvvür edək ki, qazax, qırğız, tatar, özbək, qaqauz, azərbaycanlı və s. çoxsaylı türk xalqlarının hamısı özünə türk deməyə başlayır. Bu halda belə çıxmayacaqmı ki, eyni xalqın 50-dən artıq dili, ondan da artıq fərqli adət və ənənəsi var? Üstəlik nəzərə alın ki, onların heç birinin özünü türk adlandırmaq haqqı digərininkindən az deyil və bəlkə də artıqdır. Məncə belə bir məsələnin müzakirəsi məsələyə yalnız dar çərçivədə baxan qatı millətçilər üçün məqbuldur. Dünyaya baxın, hazırda argentinalı və venesuelalı özünü ispan, avstriyalı özünü alman adlandırmır və adlandırmaz da, çünki onun öz dövləti var və o öz milli kimliyini artıq bu dövlətlə eyniləşdirir, baxmayaraq ki, ispan və ya alman dilində danışır. "Dünyada hansısa dilin coğrafi məkana görə adlandırıldığını göstərmək mümkün deyil" deyənlər "Ukrayna dili" və ya "Çin dili" ifadələrini eşitməyiblər?

Bəs ərəblər necə? Onlarda da ayrı-ayrı dövlətlərdə kəskin fərqlənən dil var. Amma eyni zamanda hər biri özünü "ərəb", dillərini "ərəb dili" adlandırır.
User avatar
ANTI
Miçman
 
Posts: 134
Joined: 24 Jun 2009, 19:13
Location: BAKU

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby KiPLiot » 16 Apr 2010, 00:30

ANTI wrote:
KiPLiot wrote:Vikipediyadaki muzakirelerin birinde yazdigim bu fikirleri burda da paylashmaq isterdim:

Təsəvvür edək ki, qazax, qırğız, tatar, özbək, qaqauz, azərbaycanlı və s. çoxsaylı türk xalqlarının hamısı özünə türk deməyə başlayır. Bu halda belə çıxmayacaqmı ki, eyni xalqın 50-dən artıq dili, ondan da artıq fərqli adət və ənənəsi var? Üstəlik nəzərə alın ki, onların heç birinin özünü türk adlandırmaq haqqı digərininkindən az deyil və bəlkə də artıqdır. Məncə belə bir məsələnin müzakirəsi məsələyə yalnız dar çərçivədə baxan qatı millətçilər üçün məqbuldur. Dünyaya baxın, hazırda argentinalı və venesuelalı özünü ispan, avstriyalı özünü alman adlandırmır və adlandırmaz da, çünki onun öz dövləti var və o öz milli kimliyini artıq bu dövlətlə eyniləşdirir, baxmayaraq ki, ispan və ya alman dilində danışır. "Dünyada hansısa dilin coğrafi məkana görə adlandırıldığını göstərmək mümkün deyil" deyənlər "Ukrayna dili" və ya "Çin dili" ifadələrini eşitməyiblər?

Bəs ərəblər necə? Onlarda da ayrı-ayrı dövlətlərdə kəskin fərqlənən dil var. Amma eyni zamanda hər biri özünü "ərəb", dillərini "ərəb dili" adlandırır.


O bizə elə gəlir. Çünki biz onları elə qəbul edirik. Elə bilirik ki, hələ də Orta əsrlərdir. Yəni bu tarixi adlandırmadır. Əslində isə bu gün İraqlı özünü "iraqlı", Suriyalı "suriyalı", Mərakeşli isə "mərakeşli" adlandırır. Hətta ingilis dilində Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən olan ərəbləri qeyd etmək üçün "Uaeian" ifadəsi də var. Yuxarıda Notteneranın çəkdiyi "roman xalqları" misalında olduğu kimi bu xalqlar da ərəbdirlər, amma hər biri özünü öz vətəni olan ölkə ilə identikləşdirir. Həmin ölkələri ümumiləşdirib "Ərəb ölkələri" adlandırmaq olar, amma onların ümumi ərəb xalqı olduğunu iddia etmək mümkündürmü?
Mors Certa, Vita Incerta!

Tərcüməsi:Ölüm qaçılmazdır, həyat qeyri-müəyyən.
User avatar
KiPLiot
Birinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1951
Joined: 01 Jun 2006, 18:26
Location: Nowhereland

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby ANTI » 16 Apr 2010, 00:36

Burada hər kəs bir-birinin fikrini təkzib edəcək onsuz da. Gəlin, ortaq bir variant təklif edək onda. Elə bir ifadə olsun ki, nə yer anlayışı ilə üst-üstə düşsün, nə bizi başqa xalqlarla səhv salsın, nə də ən əsası, köklərimizi təkzib etməsin. Belə bir söz var?
Öz aramızdır, necə qəribə xalqıq e. Camaat uran zənginləşdirir, biz də özümüzə ad axtarırıq. :sual:
User avatar
ANTI
Miçman
 
Posts: 134
Joined: 24 Jun 2009, 19:13
Location: BAKU

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby Turan_Mücahidi » 16 Apr 2010, 07:56

Təsəvvür edək ki, qazax, qırğız, tatar, özbək, qaqauz, azərbaycanlı və s. çoxsaylı türk xalqlarının hamısı özünə türk deməyə başlayır. Bu halda belə çıxmayacaqmı ki, eyni xalqın 50-dən artıq dili, ondan da artıq fərqli adət və ənənəsi var? Üstəlik nəzərə alın ki, onların heç birinin özünü türk adlandırmaq haqqı digərininkindən az deyil və bəlkə də artıqdır. Məncə belə bir məsələnin müzakirəsi məsələyə yalnız dar çərçivədə baxan qatı millətçilər üçün məqbuldur. Dünyaya baxın, hazırda argentinalı və venesuelalı özünü ispan, avstriyalı özünü alman adlandırmır və adlandırmaz da, çünki onun öz dövləti var və o öz milli kimliyini artıq bu dövlətlə eyniləşdirir, baxmayaraq ki, ispan və ya alman dilində danışır. "Dünyada hansısa dilin coğrafi məkana görə adlandırıldığını göstərmək mümkün deyil" deyənlər "Ukrayna dili" və ya "Çin dili" ifadələrini eşitməyiblər?


İsveçrə dili,İsrail dili,Avstriya dili,Axstraliya dili,Əfqan dili,İraq dili və s. sizə kifayət qədər ölkə adı çəkə bilərəm ki Sizin tezanızı inkar eləsin.

ANTI wrote:Burada hər kəs bir-birinin fikrini təkzib edəcək onsuz da. Gəlin, ortaq bir variant təklif edək onda. Elə bir ifadə olsun ki, nə yer anlayışı ilə üst-üstə düşsün, nə bizi başqa xalqlarla səhv salsın, nə də ən əsası, köklərimizi təkzib etməsin. Belə bir söz var?
Öz aramızdır, necə qəribə xalqıq e. Camaat uran zənginləşdirir, biz də özümüzə ad axtarırıq. :sual:



Məncə elə ən yaxşı ifadə Azərbaycan türküdür.Mən dilimizin də Azərbaycan dili adlandırılmasına qarşıyam.Fikir versək tarixə istər M.Ə.Rəsulzadə dövründə,istər Ə.Elçibəyin dövründə dilimiz Türk dili idi.Məncə əgər Azərbaycan dili məsləhət olsaydı adını elə qoyardılar.
Bu məsələnin bir kökü də gedib çıxır qloballaşmaya. Şeytani əməlləri olan Masonlar və İlluminatlar və digər ordenlərin bir dünya planı var.Plana görə vahid din, vahid dil,vahid mədəniyyət, vahid millət olmalıdır.Qorxuram ki 50 ildən sonra azərbaycanlı ifadəsini avrasiyalı,100 ildən sonra dünyalıya dəyişək.Yəni mənim qorxum milli mənsubiyyətimizi itirməkdir...

İkinci qorxum isə Səfəvilərin başına gələn "1587" təhlükəsinin yaxın 30 ildə bizi də gözləməsidi...

Qeyd: Qrup yoldaşlarımızla həmişə mübahisə edəndən sonra, əgər ortaq məxrəcə gələ bilmiriksə caynizm fəlsəfəsinə müraciət edirik: "Hərə öz fikirində qalır..."
User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby TURANLI » 16 Apr 2010, 12:00

Ümid edirəm bu bəlkə çox suala aydınlıq gətirə. Təzədən nəsə yazçağa halım yozdu inciməyin. Təəssüf ki bunu kitab halına gətirməyə də nə halım qaldı nə imkanım. Onsuz da hamı üçün maraqsızdı
http://uluturk.info/?menu=422
User avatar
TURANLI
İkinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1466
Joined: 29 Mar 2008, 10:58
Location: Qaraçuxur-Dəlixana

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby TURANLI » 16 Apr 2010, 12:02

Sizə lazım olan hissəni bura atıram:

4. Azərbaycan dili yoxsa, türk dili?

Belə ki, Azərbaycan Respublikasının dövlət dilinin Azərbaycan dili olması Konstitusiyanın dəyişdirilməsi yolverilməz kimi təsbit etdiyi müddəalardan biridir. Maraqlıdır ki, müasir ədəbi dildə dil adları kiçik adla yazıldığı halda Konstitusiyada bu böyük hərflə edilmişdir Sanki Konstitusiya özü də burada hazırda dünyada mövcud olan hər hansı bir dildən deyil, məhz «Azərbaycan» adlanan coğrafi məkanda geniş istifadə edilən dildən söhbət getdiyini bəyan edir.
Həmin maddənin ikinci hissəsində isə Azərbaycan Respublikası əhalinin danışdığı başqa dillərin sərbəst işlədilməsini və inkişafını təmin etməsi göstərilir. Bundan başqa Konstitusiyanın 44-cü maddəsi milli mənsubiyyət hüququnu təsbit edir və hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququnu, milli mənsubiyyətini dəyişdirməyə məcbur etmənin yolverilməzliyini bəyan edir. Burada istifadə edilən «milli» termini o qədər də uğurlu hesab edilə bilməz. Çünki bu ad altında müasir beynəlxalq hüquqda dövlət mənsubiyyəti başa düşülür. Yəni müasir beynəlxalq hüquq bir millət bir dövlət əlaqəsini tanıyır. Aydın məsələdir ki, milli mənsubiyyət ifadəsi Azərbaycan vətəndaşlığını ifadə edə bilməz, çünki bu dövlətçiliyin təməl prinsiplərinə zidd olardı. Bunlara söhbət hər kəsin etnik mənsubiyyətindən gedir. Konstitusiyanın daha sonrakı 45-ci maddəsi ana dilindən istifadə hüququnu, o cümlədən hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququnu təsbit edir, ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməzliyini qeyd edir. Bütün bu müddəalar isə məhz etnik azlıqların hüquqlarını ifadə edir. Yəni Konstitusion səviyyədə ölkədə bir aparıcı etnik qrupdan başqa digər qrupları etnik azlıqlar kimi tanıyır. Bəs elə isə bu aparıcı etnik qrup kimdir? Əgər dil azərbaycan dilidirsə sadə məntiqlə belə çıxır ki, ölkənin əhalisinin əksəriyyətini təşkil edən əsas etnik qrup da elə «azərbaycanlı» adlanmalıdır. Bəs digər etnik azlıqlar azərbaycanlı deyilmi? Deməli, dövlətçiliyin təməl daşı olan Azərbaycan xalqının vahidliyi müddəası pozulur.
«Azərbaycan dili» özlüyündə dünyada unikal hesab edilə bilər. Belə ki, dünyanın heç bir dövlətində ərazi adı yox, hər hansı etnik qrupun istifadə etdiyi dil dövlət kimi qəbul edilir. Məsələn, Gürcüstanda gürcü, Ermənistanda erməni, Bolqarıstanda bolqar dili və s. Bir millətin başqa dili dövlət dili kimi qəbul etdiyi hallar da mövcuddur. Məsələn, Latın Amerikası ölkələrində dövlət dili kimi ispan dili çıxış edir, ancaq bu o demək deyil ki, onlar ispandırlar. Bu ölkələrdə ispan etnosu cüzi rol oynamışdır, sadəcə vaxtilə İspan dövlətinin müstəmləkəsi olduqlarından həmin dil bu ərazilərdə hakim rola malik olmuşdur.
Dövlət dilinin ərazi adlarını xatırladan bir sıra Avropa dövlətləri bu baxımdan mübahisə yarada bilər. Məsələn, biz adətən İsveç dövlətindən danışırıq və İsveç dili ifadəsini işlədirik. Amma bu o demək deyil ki, İsveç dili ərazinin adını ifadə edir. Xeyr sadəcə problem tərcümədən qaynaqlanır. Rus dilində həmin dövlətin adı «Şvetsiya» dilin adı isə «şvedskiy» səslənir. İngilis dilində isə bu müvafiq olaraq «Sweden» və «Swedish»dir. Göründüyü kimi «Şvetsiya» dövləti «şved» xalqının dövlətidir və dövlət dili də həmn xalqın dilidir. Əslində mübahisə yarada biləcək digər dövlətlərin hamısında da vəziyyət belədir.
Məntiqlə belə çıxır ki, Azərbaycan Respublikasında coğrafi ərazinin və dövlətin adına uyğun yeni bir vahid xalqmı (yəni etnik qrup) formalaşmışdır?
Məlum olduğu kimi ötən əsrin 30-ci illərinə kimi Azərbaycan adlanan coğrafi məkanda məskunlaşan əsas etnik qrup məhz «türk» adlanmış, rəsmi dil isə türk dili olaraq qəbul edilmişdir. Hətta, fikrimizcə, həmin dövrə qədər «türk» anlayışı təkcə etnik qrupu deyil, həm də Azərbaycan adlı ərazidə yaşayan bütün əhalini (daha konkret olaraq müsəlman əhalinin hamısını) ifadə etmişdir. Lakin, Stalinin «yad» millətlərə qarşı münasibətinin nəticəsi olaraq rəsmi səviyyədə dilimiz «Azərbaycan dili» adlanmağa başladı. Bu vəziyyət müstəqilliyimizin ilk illərinə qədər davam etdi. Çoxsaylı ziyalıların təşəbbüsü ilə «türk» dili yenidən qanun səviyyəsində dövlət dili elan edildi. Hətta orta məktəblərdə «türk dili» dərslikləri də buraxılmağa başlamışdı. Lakin, 1995-ci il Konstitusiyası qəbul edilərkən dövlət dili «Azərbaycan dili» formasında təsbit edildi. O, dövrdə cərəyan edən proseslərin təhlili belə qənaətə gəlməyə imkan verir ki, heç də bir çoxlarının düşündüyü kimi hakimiyyət «türk dili»nin qəti əleyhdarı deyildi. Bunu mərhum prezidentimiz Heydər Əliyevin fəaliyyətində ən başlıca şüarlardan biri kimi seçdiyi və dəfələrlə təkrarladığı Türkiyə – Azərbaycan münasibətlərinə münasibətdə işlədilən «biz bir millət iki dövlətik» şüarı əyani sübut edir. Bu sadə bir fərdin yox Azərbaycan dövlətinin rəhbərinin sözləri idi. Əlbəttə, müdrik insan öz mənşəyini, kimliyini çox gözəl bilirdi. Lakin, o, ilk öncə siyasətçi idi. Bu məsələ ictimaiyyətin müzakirəsinə buraxıldı. Təbi ki, ziyalılardan fərqli olaraq uzun müddət «azərbaycanlı» olmuş sadə əhali üçün bu izahı olmayan radikal yenilik kimi görünürdü. Bu mülahizələri nəzərə alaraq Konstitusiyada «Azərbaycan dili» qəbul edildi. Bu məhz o dövr üçün düzgün və müdrik qərar idi.
Bəziləri belə düşünür ki, «türk dili» Türkiyə Cümhuriyyətinin dövlət dilidir. Ona görə də Azərbaycanda elə sadə məntiqlə «azərbaycan dili» dövlət dili olmalıdır. bununla bağlı olaraq xarici ölkələrin konstitusiyaları ilə müqayisə aparaq.
Avstriya Konstitusiyasının 8-ci maddəsinə əsasən alman dili federal qanunlarla milli azlıqlar üçün müəyyən edilən hüquqlara ziyan vurmadan rəsmi dövlət dilidir. 9-cu maddədə isə deyilir: Avstriya millətindən olan hər bir kişi cinli şəxs hərbi xidmət keçməlidir.
Burada iki məqam diqqəti cəlb edir: ilk növbədə dövlət dili alman dili olsa da Avstriya vətəndaşı olan hər bir şəxs avstriyalıdır. Eyni zamanda etnik çoxluğun alman dilli (məntiqcə elə alman) olduğu qəbul edilir. Bənzər müddəalara Lüksemburq, İsveçrə (üç dövlət dilindən biri), Lixtenşteyn, Belçikanın (üç icmadan biri) Konstitusiyalarında da rast gəlmək olur. Alman dili dövlət dili sayılsa da, ölkə vətəndaşları məhz İsveçrəli, Lüksemburqlu, Lixtenşteynlidirlər. Maraqlıdır ki, Almaniya Federativ Respublikasının Konstitusiyası konkret olaraq Baden-Vörtemberq, Bavariya, Berlin, Brandenburq, Bremen, Qamburq, Qessen, Maklenburq-Ön pomeraniya, Aşağı Saksoniya, Şimali Reyn-Vestfaliya, Saar, Saksoniya, Saksoniya-Anqalt, Reyland-Pfalis, Şlezviq-Holşteyn və Türingiya torpaqlarında yaşayan almanların birləşərək Alman dövlətini yaratdığını elan edir və bununla da dövlətin heç də bütün almaları əhatə etmədiyini ifadə edir. Yekun nəticə, almanların Almaniyada yaşamamaları onları etnik olaraq alman olmaqdan çıxarmır. Lakin, digər alman dövlətlərində yaşayan şəxslərin milli mənsubiyyəti (etnik yox) alman deyil.
Ərəb dövlətlərinin Konstitusiyaları da bu baxımdan vacib müddəalar təsbit edib.
Ərəb dövlətlərindən biri olan Misir Ərəb Respublikasının Konstitusiyasında deyilir: «Misir xalqı ərəb millətinin tərkib hissəsi kimi onun hərtərəfli birliyinin reallaşması üçün çalışır. İslam dövlət dini, ərəb dövlət dili, qanunvericiliyin əsas mənbəyi İslam hüququdur, şəriətdir. Dövlət bütün misirlilər üçün bərabər hüquqlar təmin edir». Göründüyü kimi Konstitusiya vahid Misir vətəndaşlığı və misirli anlayışını müəyyən edir. Lakin, dövlət dili Misir dili yox, ərəb dilidir və Misir xalqı da ərəb millətinin tərkib hissəsi sayılır.
Ərəb dövlətlərinin Konstitusiyalarında rast gəlinən bu anlayış özlüyündə orijinaldır. Yəmən Ərəb Respublikası da Yəmən xalqının ərəb millətinin və İslam dünyasının tərkib hissəsi elan edir. Liviya Konstitusiyası da eyni mövqedə dayanmaqla yanaşı vahid ərəb birliyinə nail olmağı bütün ərəb xalqlarının əsas məqsədi bəyan edir. Küveyt Konstitusiyası isə ölkəni ərəb dövləti şəklində bəyan edir. Preambulada dövlətin yaradılmasında başlıca məqsədlərdən biri kimi ərəb millətçiliyinin gücləndirilməsi göstərilir. Oman Sultanlığının Konstitusiyası isə ölkəni müstəqil, suveren, ərəb, İslam dövləti elan edir. Adında ərəb anlayışından istifadə edilən Səudiyyə Ərəbistanı da özünü İslam və ərəb dövləti bəyan edir.
Özünü ərəb respublikası elan edən Suriyanın Konstitusiyası isə başdan-ayağa ərəb millətçiliyini təbliğ edir. Preambulada ərəb millətinin bəşəriyyətə verdiyi tövhələrdən, imperializmin ərəb millətini və onun sərvətlərini talamasından, millətin imperializmə və sionizmə qarşı mübarizəsindən və qələbəsindən danışılır. Konstitusiyanın birinci maddəsi Suriyanı ərəb dövlətləri birliyinin üzvü kimi bəyan edir, ərəb regionu olan Suriyanın ərəblərin vətəninin tərkib hissəsi olduğu göstərilir, Suriya ərəb regionunun xalqı ərəb millətinin tərkib hissəsi olduğu və ərəblərin birliyinə nail olması uğrunda mübarizə apardığı göstərilir.
Beləliklə ərəb dövlətlərinin qanunvericilik aktlarının təhlili onlarda ümumi bir ərəb milləti anlayışının mövcud olduğu nəticəsinə gəlməyə imkan verir. Reallıqdan uzaq olsa da, bu dövlətlər ərazi anlayışından daha sonra vahid ərəb millətinin ayrı-ayrı hissələri kimi nəzərdən keçirilir və daimi birlik niyyətləri bəyan edilir. Eyni zamanda, misir xalqı, liviya xalqı, yəmən xalqı, suriya xalqlarının mövcudluğu ilə bərabər vahid ərəb millətçiliyinin mövcudluğu təsbit edilir. Lakin, dövlət mənsubiyyətinə, vətəndaşlıq məsələlərinə gəldikdə misirli, liviyalı, küveytli anlayışları birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb edir.
Bəs ərəb milləti anlayış nəyə əsaslanır? Təbii ki, vahid mənşəyə, mədəniyyətə, din və ən əsası dilə. Halbuki, ərəb coğrafiyasının dairəsi olduqca genişdir və tutaq ki, Mərakeşli ilə Qətərlinin danışdığı dil arasında yerdən göyədək fərq mövcuddur.
Özünü «türk dövləti» elan etmiş və «türklüyü» etnik deyil, dövlət mənsubiyyəti səviyyəsinə qaldırmış Türkiyə Cümhuriyyətinin Anayasasına müraciət edək. Türkiyə Cümhuriyyəti Konstitusiyasının 3-cü maddəsində Türkiyə dövlətinin ölkəsi və əhalisi baxımından vahid və tamlığı əks olunur və dövlət dilinin Türkcə olduğu təsbit edilir. Beləliklə dövlət dilinin vahidliyi və məhz türk dili olması da dövlətin təməl prinsiplərindən birini təşkil edir. Bu maddə ilə Türkiyə Cümhuriyyəti vətəndaşlığını müəyyən edən 66-cı maddəsi sistem təşkil edir. Həmin maddəyə görə Türk Dövlətinə vətəndaşlıqla bağlı olan hər kəs Türk hesab edilir. Bir millət, bir ölkə bir dövlət prinsiplərinə əsaslanan Türkiyə Respublikasında etnik, dini və digər mənsubiyyətlərdən asılı olmadan vahid Türk milləti anlayışı tətbiq edilir. Yəni, «türk» rəsmi səviyyədə Türkiyə Cümhuriyyəti ərazisində heç də etnik mənşəyi türk olan insanları deyil, yalnız və yalnız Türkiyə Cümhuriyyətinin vətəndaşlarını ifadə edir. Azərbaycan vətəndaşlarına münasibətdə bir qayda olaraq «azəri», digər türk dövlətlərinə münasibətdə isə «türk xalqları», «türki (türk yox məhz türki - A.A.) cümhuriyyətlər» ifadələrinin istifadə edilməsi ilk növbədə «türk» anlayışının rəsmi konstitusion mənasının saxlanmasına yönəlmişdir.
Lakin, bu o demək deyil ki, sadəcə Türkiyə Cümhuriyyətinin Anayasasını pozmamaq üçün, Azərbaycan və digər türk dövlətləri öz «türk»lüyündən imtina etməlidirlər. Azərbaycan Konstitusiyasında dövlət dilinin türk dili elan edilməsi, heç də Azərbaycanı Türkiyəyə çevirmir. Əksinə, bu amil yuxarıda göstərilən ziddiyyətlərin aradan qaldırılmasına, etnik, dini və s. amillərdən asılı olmayaraq vahid «azərbaycanlı» millətinin, azərbaycançılıq ideologiyasının tam bərqərar olması üçün zəmin yaradır.
User avatar
TURANLI
İkinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1466
Joined: 29 Mar 2008, 10:58
Location: Qaraçuxur-Dəlixana

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby Nottenera » 16 Apr 2010, 20:50

Turan_Mücahidi wrote:
Sizi bilmirəm,mən azeri-filan deyiləm.Xahiş edirəm tarixə nəzər salaq.Eramızdan əvvəl IV əsr.Qaynaqlar Azərbaycanın cənubunda (Atropatena ərazisində) 5 tayfanın yaşadığı ilə bağlı məlmat verir: Maqlar,Müqlər, Kaspilər, Kadusilər və Azərilər.Mənbələr subut edir ki Azərilər ərəb mənşəli tayfadır.Mənə hələ M.Ə.Rəsulzadəninn kitabında "azərbaycanlı" və ya "azəritürkü" ifadəsi rast gəlməyib.
[i]Qeyd:Ərəb mənşəli Azəri tayfasının Azərbaycan toponiminə aidiyyatı yoxdur...[i]

Umumiyyətlə bizlərə azəritürkü ifadəsini işlətmək absurddur...

Sizə bir sualım var: İndiki Türkiyə ərazisində yaşayan türkləri siz necə adlandırırsınız?

Mən sizin üçün çox sevindim, azəri deyilsiz, lap gözəl, daay niyə əsəbləşirsiz? Hər kəs özünü NƏ və NECƏ hiss edirsə, ODUR ))
Əzizim, eramızdan əvvələ nəzər salsaq, gərək bu gün müasir xalqların çoxunu bir-birinin içində əridək, bütün dünya bölünsün franklara, monqollara, qotlara və çinlilərə. Fikrinizə hörmətlə, mən də öz fikrimdə...yəni, mən pas )))))
Ceterum Censeo armenia Esse Delendam!!!
User avatar
Nottenera
Vitse-Admiral
 
Posts: 2853
Joined: 22 Apr 2007, 21:52
Location: ModLand

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby Turan_Mücahidi » 16 Apr 2010, 23:14

Nottenera wrote:
Turan_Mücahidi wrote:
Sizi bilmirəm,mən azeri-filan deyiləm.Xahiş edirəm tarixə nəzər salaq.Eramızdan əvvəl IV əsr.Qaynaqlar Azərbaycanın cənubunda (Atropatena ərazisində) 5 tayfanın yaşadığı ilə bağlı məlmat verir: Maqlar,Müqlər, Kaspilər, Kadusilər və Azərilər.Mənbələr subut edir ki Azərilər ərəb mənşəli tayfadır.Mənə hələ M.Ə.Rəsulzadəninn kitabında "azərbaycanlı" və ya "azəritürkü" ifadəsi rast gəlməyib.
[i]Qeyd:Ərəb mənşəli Azəri tayfasının Azərbaycan toponiminə aidiyyatı yoxdur...[i]

Umumiyyətlə bizlərə azəritürkü ifadəsini işlətmək absurddur...

Sizə bir sualım var: İndiki Türkiyə ərazisində yaşayan türkləri siz necə adlandırırsınız?

Mən sizin üçün çox sevindim, azəri deyilsiz, lap gözəl, daay niyə əsəbləşirsiz? Hər kəs özünü NƏ və NECƏ hiss edirsə, ODUR ))
Əzizim, eramızdan əvvələ nəzər salsaq, gərək bu gün müasir xalqların çoxunu bir-birinin içində əridək, bütün dünya bölünsün franklara, monqollara, qotlara və çinlilərə. Fikrinizə hörmətlə, mən də öz fikrimdə...yəni, mən pas )))))


Əsəbləşməyinə əəsəbləşməmişəm.Hamının fikirlərinə hörmət edirəm.Həmçinin sizin fikrinizə də... :cool:
User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby KiPLiot » 17 Apr 2010, 00:23

Turan_Mücahidi wrote:
Təsəvvür edək ki, qazax, qırğız, tatar, özbək, qaqauz, azərbaycanlı və s. çoxsaylı türk xalqlarının hamısı özünə türk deməyə başlayır. Bu halda belə çıxmayacaqmı ki, eyni xalqın 50-dən artıq dili, ondan da artıq fərqli adət və ənənəsi var? Üstəlik nəzərə alın ki, onların heç birinin özünü türk adlandırmaq haqqı digərininkindən az deyil və bəlkə də artıqdır. Məncə belə bir məsələnin müzakirəsi məsələyə yalnız dar çərçivədə baxan qatı millətçilər üçün məqbuldur. Dünyaya baxın, hazırda argentinalı və venesuelalı özünü ispan, avstriyalı özünü alman adlandırmır və adlandırmaz da, çünki onun öz dövləti var və o öz milli kimliyini artıq bu dövlətlə eyniləşdirir, baxmayaraq ki, ispan və ya alman dilində danışır. "Dünyada hansısa dilin coğrafi məkana görə adlandırıldığını göstərmək mümkün deyil" deyənlər "Ukrayna dili" və ya "Çin dili" ifadələrini eşitməyiblər?


İsveçrə dili,İsrail dili,Avstriya dili,Axstraliya dili,Əfqan dili,İraq dili və s. sizə kifayət qədər ölkə adı çəkə bilərəm ki Sizin tezanızı inkar eləsin.


Neyi tekzib etdiyinizi anlamadim. Sadaladiginiz anlayishlarin hec biri dil adi kimi movcud deyil axi. Amma Ukrayna dili ve Cin dili heqiqeten de movcuddur.
Mors Certa, Vita Incerta!

Tərcüməsi:Ölüm qaçılmazdır, həyat qeyri-müəyyən.
User avatar
KiPLiot
Birinci dərəcəli kapitan
 
Posts: 1951
Joined: 01 Jun 2006, 18:26
Location: Nowhereland

Re: Azəri, yoxsa Azərbaycanlı?

Postby Turan_Mücahidi » 17 Apr 2010, 21:56

Neyi tekzib etdiyinizi anlamadim. Sadaladiginiz anlayishlarin hec biri dil adi kimi movcud deyil axi. Amma Ukrayna dili ve Cin dili heqiqeten de movcuddur.
"Dünyada hansısa dilin coğrafi məkana görə adlandırıldığını göstərmək mümkün deyil" deyənlər "Ukrayna dili" və ya "Çin dili" ifadələrini eşitməyiblər?


Sadəcə olaraq sizin fikrinizdəki "Ukrayna dili" və "Çin dili" ifadəsinə zidd olan numunələr göstərmişəm...Amma umumilikdə yuxarıda qeyd etdiyiniz fikirlə demək olar ki 95% razıyam...
User avatar
Turan_Mücahidi
Miçman
 
Posts: 101
Joined: 25 Jan 2010, 21:30

PreviousNext

Return to Tarixi-Nadir

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron